DAISYSPELERS VOOR iOS

In deze vergelijking beschrijf ik een aantal apps voor de iPhone, iPod touch of iPad, waarmee je Daisyboeken kunt lezen. Daisyboeken, voor wie dat niet weet, zijn (meestal) gesproken boeken voor mensen met een leesbeperking. Het gaat hier om mensen met een visuele of motorische beperking, of met dyslexie.

Daisy in 6 soorten
Minder bekend is dat Daisy niet alleen gesproken boeken kent. Er zijn internationaal zes verschillende soorten Daisy boeken gedefinieerd. Van gesproken boeken met navigatie en eventueel met synchrone tekstweergave (hybride boeken) tot en met producties waar alleen tekst in staat, al of niet voorzien van navigatiemogelijkheden. Alle hierna genoemde producten kunnen in ieder geval de gesproken boeken afspelen. Read2Go is daarnaast ook te beschouwen als ereader voor Daisy tekstboeken.

Daisyspelers voor CD of SD
Daisyboeken worden op CD verstuurd of kunnen rechtstreeks als digitale bestanden gedownload worden. Er zijn Daisyspelers die met een SD kaartje werken en niet met de Daisy CD zelf. De spelers met een SD kaartje hebben een hulpprogramma nodig. Daarmee worden de verschillende Daisyboeken en –tijdschriften geladen, dus als het ware op een ‘boekenplank’ geplaatst. Hetzelfde geldt voor softwarematige Daisyspelers. Als hierna over Daisyspelers gesproken wordt, blijven Daisyspelers voor CD’s buiten beschouwing.

Criteria – waar heb ik op gelet?
In de dagelijkse omvang met Daisyspelers zijn een paar handelingen van belang:
1. het laden van Daisyboeken (op de boekenplank zetten);
2. rechtstreeks naar de boekenplank kunnen gaan om een ander boek of tijdschrift op te zoeken;
3. een automatische bladwijzer die bijhoudt waar je gebleven was bij gebruik van andere boeken;
4. wenselijk maar niet essentieel: een automatische afslag na enige tijd om te compenseren voor in slaap vallen.

Voor elk product worden deze vier criteria doorgenomen. Uitgebreide navigatiefuncties als het zoeken naar bladzijden of zelf geplaatste bladwijzers worden niet specifiek meegenomen. Wel worden de knoppen besproken en of het programma met VoiceOver werkt.

Hieronder worden de iPhone, iPod touch en de iPad tezamen kortheidshalve aangeduid als i-apparaat.

Overzicht van gevonden producten
(prijzen per 31-8-2011)
Daisy Reader  gratis –
DaisyWorm  2,99 –
InDaisy  15,99
Read2Go  15,99
VOD  20,99
VOD Lite  gratis

Als in voorgaande lijst twee streepjes staan geplaatst, betekent dit dat de applicatie niet automatisch het scherm vult op een iPad. Vanuit de iPad zelf kan het geheel wel 2x vergroot worden.

De boekenplank vullen
Een groot aantal apps maakt gebruik van een specifieke manier van Daisyboeken laden. Dit gaat als volgt:

• De inhoud van de Daisy CD, dus de MP3 bestanden, de bijbehorende SMIL bestanden en het ncc.html bestand moeten samen in één ZIP bestand worden gecomprimeerd. Dit vereist wel enige computervaardigheid.
• Het i-apparaat moet verbonden zijn met iTunes.
• In iTunes moet je gaan naar je i-apparaat en daar naar het tabblad Apps. Het gedeelte ‘Bestandsdeling’ valt buiten beeld, dus er moet naar beneden worden gescrolled.
• Dan selecteer je de betreffende Daisy app, die in een verticale lijst links in beeld staat..
• Vervolgens laad je met behulp van de knop Toevoegen… het betreffende ZIP bestand. Herhaal dit voor elk boek.
• Nadat je alle boeken geladen hebt, meld je het i-apparaat af in iTunes of je sluit iTunes.
• Als je dan de Daisy app start, zal de app gaan kijken welke boeken er nieuw zijn toegevoegd en deze uitpakken. Dit kan geruime tijd duren.

Algemeen
Geen enkel programma is Nederlandstalig; behalve Daisy Reader zijn ze allen Engelstalig. VoiceOver leest de knoppen gewoon voor. Als je een Nederlandse voorleesstem ingesteld hebt, klinken de teksten op de knoppen dus wel een beetje merkwaardig. In de praktijk zal dat geen groot probleem zijn.

Daisy Reader
Dit is een product uit Noorwegen. Je voelt het al aankomen, het werkt helaas alleen in het Noors. Na veel puzzelen werd het volgende duidelijk.

De knoppen die in de illustraties bij de productbeschrijving staan, zijn overzichtelijk. Op basis daarvan lijken alle vier genoemde criteria in orde te zijn. Voor de ziende gebruiker is er zelfs een grafische indicatie hoe ver het lezen binnen een hoofdstuk gevorderd is.

Er is echter een probleem, het lijkt erop dat Daisy Reader alleen na aanmelding bij een account gebruikt kan worden. Er verschijnt echter een melding die aangeeft dat het aantal accounts vol is. Het programma kon dus niet in de praktijk getest worden. Laat staan dat vastgesteld kon worden hoe de Nederlandse VoiceOver stem de Noorse teksten op de knoppen voorleest.

DaisyWorm
In deze app moeten de boeken worden geladen zoals eerder beschreven. Dit is echter niet gelukt. Het kan ook zijn dat het uitpakken niet goed gaat. Hoe het ook zij, met DaisyWorm ben ik niet verder gekomen.

InDaisy
In deze app moeten de boeken worden geladen zoals eerder beschreven. Bovendien kunnen ebooks via Bookshare worden geladen. Bij Read2Go, hierna, wordt daar meer over beschreven.
Er is geen automatische afslag. Een grote tegenvaller bleek dat de automatische bladwijzer de positie vergeet als er intussen een ander programma is gebruikt. Er wordt dan opnieuw begonnen met het begin van het onderhanden geluidsbestand. Aangezien de bestanden van heel veel (oudere) gesproken boeken ca. 45 minuten duren, kan je daarmee onbedoeld een heel eind terugspringen. Het kan ook gebeuren dat de bladwijzer naar het eind van het boek springt. Dat is zo’n fundamentele beperking, dat verdere bespreking van InDaisy niet zinvol is.

Read2Go
Bij deze app wordt uitgegaan van de productbeschrijvingen en recensies op het internet. Er is er geen persoonlijke ervaring mee opgedaan.

Read2Go is een ereader en een Daisyspeler. Het laden van boeken is vooral ingericht op Bookshare, een organisatie in Amerika die ebooks in Daisy formaat ter beschikking stelt aan speciale doelgroepen in de VS. Met behulp van een kunstmatige stem (alleen Engels?) kunnen deze Daisy ebooks worden voorgelezen. Er kunnen echter ook gesproken Daisyboeken via iTunes worden geladen, op de manier zoals al eerder is beschreven.
Er is een knop om direct naar de boekenplank te gaan. Alle knoppen zijn normaal groot, net als bij diverse standaard iOS applicaties. Volgens opgave is Read2Go volledig compatible met VoiceOver.
Voor dyslectische gebruikers loopt in hybride boeken (audio gekoppeld met tekst) en ebooks de woord-cursor synchroon met de uitgesproken woorden.
Het is niet achterhaalbaar of Read2Go ook een automatische stop heeft, er lijkt geen knop voor te zijn.

Het lijkt erop dat Read2Go een zeer aantrekkelijke en veelzijdige kandidaat is, maar ondergetekende had (meer dan) genoeg uitgegeven aan andere Daisy-apps. Andere testers zijn van harte uitgenodigd een exemplaar van Read2Go aan te schaffen en daarover te rapporteren.

VOD (Voice Of Daisy)
Het starten duurt even. Maar na een geluidsmelding dat VOD klaar is, begint hij meteen het huidige boek voor te lezen vanaf de automatische bladwijzer.
In deze app moeten de boeken worden geladen zoals eerder beschreven. Het uitpakken van nieuw geladen boeken gaat automatisch en wordt begeleid met geluidjes. Wanneer het uitpakken voltooid is, wordt dit ook hoorbaar gemeld.
Je kunt vanuit een boek rechtstreeks naar de boekenplank gaan. Je hoeft niet eerst via navigatieknoppen door de hoofdstukken te gaan om daarna nog een niveau hoger op de boekenplank uit de komen.
Op de iPhone en iPod zijn de 7 knoppen onderin het scherm wel erg klein en staan dicht op elkaar, zeker als je het apparaat verticaal houdt. Er is geen automatische afslag.
Wat wel erg jammer is, dat tijdens het afspelen het geluid regelmatig korte haperingen maakt. Dat gebeurt uiteraard niet als je alleen de MP3′s zou afspelen, zie verderop.

VOD Lite
Deze app is geheel gelijk aan VOD zelf, maar hij stopt na 2 minuten afspelen. Hij is puur bedoeld om te testen.

Alternatief: alleen MP3’s
Een gesproken Daisyboek bestaat onder andere uit MP3 bestanden. Dat zijn de feitelijke geluidsbestanden. Er bestaat een tooltje waarmee je ze tot één bestand kunt koppelen. Je kunt daarna in iTunes aangeven dat dit een audioboek is. Er wordt dan bij het afspelen bijgehouden waar je gebleven bent. Mijn ervaring hiermee is toch dat de bladwijzer hier niet altijd goed wordt bijgehouden.

Het beluisteren van MP3′s kan alleen lineair. Leuk voor leesboeken, maar niet voor studieboeken, tijdschriften of kranten, waarin je via de navigatiemogelijkheden gericht een bepaald stuk wilt opzoeken.

Een ander probleem is dat de MP3 bestanden intern soms een dusdanige naam hebben, dat ze in iTunes verkeerd gesorteerd worden, er is dan geen touw aan je boek vast te knopen. Je kunt de interne naam van een MP3 bestand wel aanpassen met weer een andere tooltje. Maar als een boek uit enige tientallen MP3’s bestaat, wordt je daar niet blij van. Zo wordt het allemaal wel heel erg bewerkelijk.

Conclusie
Mijn voorkeur gaat uit naar VOD. Ik kwam hierop uit nadat DaisyWorm en InDaisy het volgens mijn criteria lieten afweten. Dit had vooral betrekking op het laden en de automatische bladwijzer. VOD lijkt erg goed uitgewerkt.
Later kwam Daisy Reader in beeld, maar zoals je kunt lezen, kon ik daar uiteindelijk niets mee. Weer later kwam Read2Go. Het kan zijn dat dat een prima Daisyspeler is, maar VOD voldoet voor mij redelijk, ook op langere termijn.

Voor de goede orde, ik heb geen visuele beperking, maar heb de producten vooral met die doelgroep in gedachten beoordeeld.